IDleaks Awards 2015 paneldiscussie

Framing development: Hoe breng je een steeds complexer wordende wereld in beeld?

Sommige problemen zijn zo complex dat ze niet alleen moeilijk op te lossen zijn maar vaak zelfs niet eens eenvoudig zijn vast te stellen, dit zijn zogeheten ‘wicked problems’. Eerder bogen experts zich in de Wicked Problems Plaza al over de Global Goals en afgelopen vrijdag was het thema beeldvorming aan de beurt. In aanloop naar de IDleaks Awards die vanavond plaatsvinden namen experts dit thema onder de loep met hart, hoofd en handen. “Ontwikkelingssamenwerking is zo complex, daar hoort geen eenduidig en eenzijdig beeld bij.”

De wereld lijkt steeds kleiner te worden en we krijgen steeds beter mee wat er aan de andere kant van de aardbol gebeurt. Van een buurmeisje dat vrijwilligerswerk doet in Kenia en foto’s met donkere kindjes op instagram zet, of bekende Nederlanders die middels een tv campagne geld inzamelen voor het goede doel: beelden over landen in ontwikkeling flitsen voor bij op onze (social) media. Maar geven deze berichten wel een goed beeld van wat er in ontwikkelingslanden speelt? Hoe breng je aan de ene kant de noodzaak van ontwikkelingssamenwerking over, maar laat je ook de positieve ontwikkelingen en nuance zien van dat verhaal? Op vrijdag 1 juli gingen 15 professionals en experts op het gebied van beeldvorming met deze vraag aan de slag tijdens de Wicked Problem Plaza: Framing development.

Het is echt een wicked problem

In aanloop naar de IDleaks Awards die morgenavond in het Pakhuis de Zwijger plaatsvindt, organiseerde Partnerships Resource Centre in samenwerking met IDleaks een sessie om zowel dieper na te denken over de onderliggende dilemma’s van de beeldvorming over ontwikkelingssamenwerking als tot mogelijke oplossingsrichtingen en inspirerende ideeën te komen. Om dit te faciliteren wordt er gebruik gemaakt van de Wicked Problems Plaza (WPP) methodiek, een wetenschappelijke methode die gebruik maakt van 4 spaces waarin deelnemers hoofd, hart en handen gebruiken om op een andere manier met dit onderwerp bezig te zijn. In de WPP buigen mensen zich vanuit verschillende sectoren, organisaties en dus perspectieven zich over een bepaald onderwerp. Wat zien zij als het (grootste) probleem en hoe denken zijn dat de ideale situatie eruit ziet?


csm_WPP_Logo_ea9c51f657Wicked Problems plaza

De Wicked Problems Plaza is een wetenschappelijke methodiek die gebruik maakt van 4 spaces waarin deelnemers hoofd, hart en handen gebruiken om op een andere manier met dit onderwerp bezig te zijn. De 15 deelnemers komen uit alle sectoren en bieden zo een 360-graden perspectief op het probleem en mogelijke oplossingsrichtingen. Zie voor meer informatie de website van het Partnership Resource Centre.


Aan het begin van de sessie werden de deelnemers uitgedaagd om het beeld van ontwikkelingssamenwerking uit te beelden middels bewegingen en geluid om zo een overzicht te krijgen hoe het huidige beeld er uit ziet. De bekende clichés kwamen voorbij, zoals hulpeloze, bedelende kinderen, de paternalistische aai over de bol en geld dat over de balk werd gesmeten. Toen de deelnemers werd gevraagd om uit te beelden hoe het beeld er volgens hen uit moest zien bleek dit toch een stuk lastiger dan gedacht: “ Ontwikkelingssamenwerking is zo complex, daar hoort geen eenduidig en eenzijdig beeld bij.” Juist de combinatie aan beelden geeft volgens de deelnemers nuance en het is vooral belangrijk dat er realistisch wordt gecommuniceerd. ”We moeten als sector communiceren over wat we echt doen in plaats van we zouden willen of moeten doen.”

We zijn een angstgedreven omgeving aan het worden

Een andere belangrijke ontwikkeling is de veranderende samenleving met een steeds kritisch wordend publiek en een verder groeiend cynisme over buitenlandpolitiek en ontwikkelingssamenwerking. Zoals een deelnemer opmerkt:” Angst voor de grote boze buitenwereld moet doorbroken worden. We zijn een angstgedreven omgeving aan het worden, maar moeten meer in kansen denken. Nederland is een ontzettend welvarend, bloeiend land, maar we doen alsof we aan de afgrond staan.” In de interest space kwamen nog meer van deze dilemma’s naar voren en bleek keer op hoe lastig is om de beelden die mensen hebben over ontwikkelingssamenwerking te weerleggen. Door het delen van persoonlijke verhalen in de equity space namen deelnemers de rust en reflectie om terug te gaan naar het moment waarop zij inzagen dat beeldvorming belangrijk (voor hen) was. Bij sommigen begon dat al in hun jeugd en/of opvoeding, bij de ander tijdens een verre reis. Maar ook in het dagelijkse werk voelen de deelnemers de urgentie om te werken aan meer diversiteit in de beeldvorming over ontwikkelingssamenwerking.

Tot slot werden er ‘idiote ideeën’ bedacht om op een innovatieve, out-of- the box manier verder aan dit probleem te werken. Zo pitchte een groep het idee om een ‘mockumentary’ te maken van het dagelijks werk bij een ontwikkelingsorganisatie, met flink veel humor. Een ander opperde om ontwikkelingsorganisaties vaker samen te laten communiceren over gedeelde kwesties; zoals bij Giro555-acties. Of moet er een Keuringsdienst van Waarde komen die gaat checken of je voor 3 euro echt een kind kunt redden? Discussies volgden over fondsenwerving en de vraag of communicatie naast een ‘middel’ ook een ‘doel’ is. Hoe kun je je organisatie ‘reframen’ ipv alleen je ‘message’? “Ondanks dat het heel complex is probeer ik zelf, vanuit mijn eigen organisatie een verschil in te maken door heldere keuzes te maken en een realistisch beeld te laten zien. Het zou fijn zijn als meerdere organisaties dit zouden doen.”

De Wicked Problems Plaza sessie over beeldvorming is georganiseerd door het Partnerships Resource Centre, deze keer in samenwerking met IDleaks. Vanavond wordt er tijdens de IDleaks Awards verder gepraat over de kwestie van de beeldvorming van ontwikkelingssamenwerking. Wil je ook aan de discussie bijdragen, meld je dan nu aan op de website van Pakhuis de Zwijger.